Wstań, kiedy zwracasz się do sądu (i zwracaj się per "Wysoki Sądzie", a nie "co tam pani wie"). Wycisz telefon - oczywiste, ale w nerwach czasem zdarza się zapomnieć. Przeprowadzona w tutejszym Departamencie analiza wskazuje, iż czynnikiem, który w sposób istotny przełożył się na wydłużenie się czasu trwania postępowań sądowych, w szczególności w Sądzie Okręgowym w w pionie cywilnym, jest obserwowany na przestrzeni ostatnich lat wzrost wpływu spraw. Proszę o przyznanie mi pełnomocnika z urzędu. Ten wniosek pomógł mi napisać prawnik z punktu Nieodpłatnej Pomocy Prawnej. Nie poradzę sobie sama w sądzie, procedury są skomplikowane. Wiem, że mój mąż będzie z adwokatem. Ja też chciałabym mieć wsparcie, czułabym się pewniej wiedząc, że pomaga mi prawnik. Jak zachować darowiznę . Witam i przedstawiam problem. Było nas sześcioro rodzeństwa, w trakcie gdy bracia zakładali rodziny tato wspomagał nas finansowo. Kiedy przyszło braciom kupić mieszkanie w mieście też im pomagał nie dokumentując tego. Ja i jeszcze dwaj Zazwyczaj bezkarnie. Świadkowie regularnie kłamią w sądach. Zazwyczaj bezkarnie. W kwietniu 2016 roku zaostrzono prawo i teraz za składanie fałszywych zeznań grozi nawet osiem lat więzienia. Świadkowie kłamali bowiem w sądach na potęgę. Sprawdziliśmy, czy coś się zmieniło. W 2019 w sądach rejonowych naszego okręgu skazano za nonton film keluarga cemara 2 full movie lk21. Decyzja o rozwodzie nie jest łatwą sprawą. Jeśli jednak zostanie już podjęta, warto wiedzieć jak będzie wyglądała rozprawa w sądzie. Złożenie pozwu to zaledwie pierwszy krok, który inicjuje postępowanie w sprawie rozwodowej. Równie istotne są dalsze etapy procesu. Decyzja o rozwodzie Zainicjowanie sprawy rozwodowej następuje zawsze od podjęcia decyzji o rozstaniu. Może ona być podjęta przez jednego małżonka lub obojga z nich, najważniejsze jednak aby była świadoma. Jeśli strony wspólnie zgadzają się co do rozstania, rozprawa rozwodowa powinna być nie tylko szybsza, ale także i łatwiejsza. Na tym etapie sprawy ustalenie czy zachodzi trwałość i zupełność rozkładu pożycia małżeńskiego jest bardzo istotna. Przez trwałość należy tu rozumieć nieodwracalność rozpadu związku, przez zupełność zaś rozerwanie wszystkich 3 sfer życia małżeńskiego (sfery fizycznej, emocjonalnej oraz gospodarczej). Jeżeli na rozprawie rozwodowej sąd uzna, że małżeństwo da się uratować, skieruje strony do postępowania mediacyjnego lub oddali powództwo. Przygotowanie dokumentacji do pozwu rozwodowego Decydując się na rozwód niezbędne będzie przygotowanie stosownego pozwu, który rozpocznie postępowanie. W tym celu należy sporządzić nie tylko stosowne wnioski procesowe, ale także i zebrać odpowiednią dokumentację – odpis aktu małżeństwa, odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci, ewentualną umowę małżeńską majątkową, wysokość osiąganych dochodów i posiadanego majątku, a także wszelkie dowody, które mogłyby świadczyć o winie drugiego małżonka. Każda sprawa rozwodowa jest inna, różne więc będą dokumenty, które muszą zostać dołączone do pozwu (te wymienione powyżej należą do standardowych). Jak się przygotować do pierwszej rozprawy rozwodowej Każda wizyta w sądzie związana jest z silnymi emocjami, tym bardziej gdy chodzi o sprawę rozwodową. Pierwsza rozprawa jest szczególnie istotna – pomimo, że każda ze stron może mieć swojego pełnomocnika, osobista wizyta na sali sądowej jest konieczna. Wynika ona bowiem z tego, że sąd musi wysłuchać bezpośrednio każdego z małżonków – nawet najlepszy pełnomocnik nie może tutaj zastąpić swojego mocodawcy. Po otrzymaniu zawiadomienia o dokładnym terminie i miejscu pierwszej rozprawy, strona powinna być przygotowana na to, że będą jej zadawane pytania dotyczące małżeństwa, jego przebiegu oraz przyczyn rozpadu związku. Wybierając się do sądu należy zabrać ze sobą dowód osobisty – dane w nim zawarte będą sprawdzane przez sąd celem potwierdzenia tożsamości strony. Czym jest rozprawa rozwodowa za zamkniętymi drzwiami? Sprawy rozwodowe, ze względu na swój charakter, odbywają się za zamkniętymi drzwiami. Co to dokładnie oznacza? Rozprawy tego rodzaju będą miały ograniczoną liczbę osób, które zostaną wpuszczone na salę sądową. Podczas posiedzenia odbywającego się przy drzwiach zamkniętych mogą być obecni na sali: strony, interwenienci uboczni, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie z każdej strony. Jeśli w sprawie pojawiają się świadkowie, oni również uzyskają prawo do przebywania na sali rozpraw. Warto w tym miejscu podkreślić, że sprawa rozwodowa może odbywać się także publicznie – następuje to jednak na zgodny wniosek stron. Wówczas wstęp na salę mają także inne osoby pełnoletnie (np. studenci prawa, aplikanci itd.) §1. Sąd z urzędu zarządza odbycie całego posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych, jeżeli publiczne rozpoznanie sprawy zagraża porządkowi publicznemu lub moralności lub jeżeli mogą być ujawnione okoliczności objęte ochroną informacji niejawnych.§ Sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych, gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące tajemnicę jej przedsiębiorstwa.§2. Sąd może ponadto zarządzić odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych na wniosek strony, jeżeli podane przez nią przyczyny uzna za uzasadnione lub jeżeli roztrząsane być mają szczegóły życia rodzinnego. Postępowanie dotyczące tego wniosku odbywa się przy drzwiach zamkniętych. Postanowienie w tym przedmiocie sąd ogłasza 153 KPC §1. Podczas posiedzenia odbywającego się przy drzwiach zamkniętych mogą być obecni na sali: strony, interwenienci uboczni, ich przedstawiciele ustawowi i pełnomocnicy, prokurator oraz osoby zaufania po dwie z każdej strony.§2. Ogłoszenie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie odbywa się 154 KPC Jak zwracać się do sądu na rozprawie rozwodowej? Bardzo istotną kwestią jest prawidłowe udzielanie odpowiedzi na pytania zadawane w sądzie. Jasnym jest, że należy odpowiadać zgodnie z prawdą, trzeba jednak wiedzieć jak robić to poprawnie. Starajmy się udzielać prostych i konkretnych odpowiedzi, nie zagłębiać się w wątki poboczne, które nie mają za wiele wspólnego ze sprawą. Jeżeli sąd zechce uzyskać bardziej szczegółowych informacji, z pewnością poprosi o doprecyzowanie odpowiedzi. Równie ważne jest zwracanie się do sądu – w składzie orzekającym mogą zasiadać zarówno kobiety, jak i mężczyźni (w sprawie rozwodowej będzie to zawsze 1 sędzia i 2 ławników). Do sądu nie zwracamy się nigdy formułami „proszę pani/ pana”, ani tym bardziej zwrotem na „ty”. Dopuszczalną opcją jest „wysoki sądzie” lub „proszę sądu”. Co ciekawe, odpowiadając na pytania strony przeciwnej również zwracamy się do sądu, a nie do drugiego małżonka. W pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników rozpoznaje sprawy:2) ze stosunków rodzinnych o:– rozwód,– separację,Art. 47 §2 KPC Jak się ubrać na sprawę rozwodową? Sąd jest miejscem o szczególnej wadze, warto więc zaakcentować to swoim ubiorem i właściwym zachowaniem. Nie ma oczywiście żadnego obowiązku, aby strony czy świadkowie przychodzili ubrani w garnitury czy drogie garsonki, jednak wizyta w dresie lub stroju plażowym może licować z godnością sądu. Warto więc zawczasu przygotować sobie schludne i czyste ubranie. Co mówić na sprawie rozwodowej? Bardzo istotną sprawą jest właściwe zachowanie się na sali sądowej. Sprawy rozwodowe są trudne i wywołują sporo emocji (niestety najczęściej tych negatywnych). Kłótnie, wyzwiska, a nawet i rękoczyny są niedopuszczalne – mogą się też skończyć upomnieniem, wydaleniem z sali sądowej, grzywną, a nawet aresztem. Na rozprawie należy zachować powagę i rozsądek, nie wolno wdawać się w niepotrzebne dyskusje z przeciwnikiem (lub jego pełnomocnikiem), ani tym bardziej z sądem. Naruszenie powagi sądu Zapamiętajmy, że w razie naruszenia powagi, spokoju lub porządku czynności sądowych albo ubliżenia sądowi, innemu organowi państwowemu lub osobom biorącym udział w sprawie, sąd może ukarać winnego karą porządkową grzywny w wysokości do 3000 złotych lub karą pozbawienia wolności do czternastu dni; osobie pozbawionej wolności, w tym także tymczasowo aresztowanej, można wymierzyć karę przewidzianą w przepisach o wykonywaniu kary pozbawienia wolności albo w przepisach o wykonywaniu tymczasowego aresztowania. W razie naruszenia powagi, spokoju lub porządku czynności sądowych albo ubliżenia sądowi, innemu organowi państwowemu lub osobom biorącym udział w sprawie, sąd może ukarać winnego karą porządkową grzywny w wysokości do 3000 złotych lub karą pozbawienia wolności do czternastu dni; osobie pozbawionej wolności, w tym także tymczasowo aresztowanej, można wymierzyć karę przewidzianą w przepisach o wykonywaniu kary pozbawienia wolności albo w przepisach o wykonywaniu tymczasowego 49 §1 Prawa o ustroju sądów powszechnych Czy przy rozwodzie musi być adwokat? Udział adwokata na sprawie rozwodowej nie jest obowiązkowy, w praktyce jednak strony bardzo często korzystają z pełnomocnika. Głównym powodem jest bezstronność prawnika i jego profesjonalizm. Dobry adwokat jest w pewnym sensie katalizatorem złych emocji – potrafi uspokoić swojego mocodawcę i nakieruje przy tym tok sprawy na właściwe tory. Pomoże także w przygotowaniu listy pytań do przeciwnika procesowego, podpowie jakie dowody można wykorzystać w sprawie. Im bardziej doświadczony prawnik, tym większa szansa, że cała rozprawa rozwodowa przebiegnie bez większych niespodzianek i w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Po podjęciu decyzji o rozstaniu, warto więc pomyśleć nad wyborem skutecznego adwokata. Jeżeli potrzebują Państwo pomocy prawnej doświadczonego adwokata rozwodowego to zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią w Krakowie - tel. +48 517 278 198 lub [email protected] Dla zdecydowanej większości osób wizyta w sądzie to nowe doświadczenie, które nierzadko wiąże się ze stresem. Klienci, którzy trafiają do naszej kancelarii, nadzwyczaj często zadają mi pytanie, jak właściwie powinni zachować się w sądzie. Czy istnieją pewne reguły, których należy obowiązkowo przestrzegać? W jaki sposób należy zwracać się do składu sędziowskiego oraz innych uczestników rozprawy znajdujących się na sali? W dzisiejszym artykule podzielę się z Tobą wskazówkami, których sama udzielam Klientom, gdy mają obawy przed swoim pierwszym wystąpieniem przed sądem. Już teraz chciałabym zaznaczyć, że stres w takiej sytuacji jest absolutnie zrozumiały. Każdy z nas czuje się niepewnie w momencie, gdy czeka go coś, z czym nie miał wcześniej do czynienia. Mam jednak nadzieję, że lektura dzisiejszego wpisu pozwoli Ci się odpowiednio przygotować do rozprawy, w której będziesz uczestniczyć oraz zniweluje niepotrzebne nerwy. Spróbuję odpowiedzieć w nim na najczęściej zadawane mi pytania oraz omówię najważniejsze prawa i obowiązki stron. Serdecznie zapraszam do lektury. Jak zachować się w sądzie i przed rozprawą? W jaki sposób sąd się z Tobą skontaktuje? Wszystkie najważniejsze pisma dotyczące toczącego się postępowania przed sądem trafiają do stron zazwyczaj za pośrednictwem poczty. Jeżeli dodatkowo ustanowiłeś pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism sądowych, pisma sądowe doręcza się również tym osobom. Co w sytuacji, gdy nie odbiorę pisma z sądu? Swoim Klientom zawsze polecam odbieranie każdego pisma z sądu – bez względu na rodzaj sprawy oraz roli, w jakiej występują w postępowaniu. W zasadzie uchylanie się od odebrania przesyłki sądowej wiąże się dla nas wyłącznie z negatywnymi skutkami. Dlaczego? W razie dwukrotnej niemożności doręczenia przesyłki sądowej adresatowi oraz braku jej odebrania z placówki pocztowej we wskazanym terminie, przesyłka i tak zostanie uznana za doręczoną. Czy można odmówić przyjęcia pisma z sądu? Jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane. W takim przypadku doręczający zwraca pismo do sądu z adnotacją o odmowie przyjęcia. Obowiązek zawiadamiania sądu o zmianie adresu Jeśli w toku toczącego się bądź wszczętego postępowania zmienisz adres swojego zamieszkania, Twoim podstawowym obowiązkiem jest poinformowanie sądu o tym fakcie. Dlaczego ma to takie istotne znaczenie? Aby wszelkie pisma procesowe trafiały bezpośrednio do Ciebie oraz abyś miał możliwość zapoznania się z ich treścią. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, co może mieć dla Ciebie negatywne konsekwencje. Co w sytuacji, gdy nie mieszkasz w Polsce? Jeśli nie mieszkasz w Polsce – a tym samym nie masz na jej terenie miejsca zamieszkania – Twoim obowiązkiem jest wskazanie tzw. pełnomocnika do doręczeń. Należy go stanowić w terminie 1 miesiąca), z imienia i nazwiska oraz ze wskazaniem jego dokładnego adresu. Pełnomocnikiem do doręczeń może być każda osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych, zamieszkała w Polsce, która wyraziła zgodę na pełnienie funkcji. Z pełnomocnikiem czy bez? Będąc uczestnikiem postępowania, możesz działać przed sądem osobiście lub przez ustanowionego wcześniej pełnomocnika. Może nim być adwokat lub radca prawny. Ponadto w sprawach określonego rodzaju możesz być reprezentowany przed sądem przez: rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej, osobę posiadającą licencję doradcy restrukturyzacyjnego – w sprawach restrukturyzacji i upadłości, osobę pozostającą w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia, współuczestnika sporu, małżonka, rodzeństwo, wstępnych lub zstępnych oraz osoby pozostające z Tobą (jako stroną postępowania) w stosunku przysposobienia. Poza tym pełnomocnikiem osoby prawnej lub przedsiębiorcy może być również pracownik tej jednostki albo jej organu nadrzędnego. Uwaga! Pełnomocnik jest obowiązany przy pierwszej swojej czynności procesowej złożyć pisemne pełnomocnictwo do reprezentowania w sprawie, udzielone mu przez stronę wraz z odpisem dla strony przeciwnej. Jak zachować się w sądzie – czym jest posiedzenie przygotowawcze i czy musisz być na nim obecny? Po złożeniu odpowiedzi na pozew lub gdy taka odpowiedź nie została złożona, sąd najpewniej wezwie Cię na tzw. posiedzenie przygotowawcze. Służy ono rozwiązaniu sporu bez potrzeby prowadzenia dalszych posiedzeń – zwłaszcza rozprawy – lub ma na celu zawarcie ugody. Na posiedzeniu przygotowawczym przewodniczący ustala ze stronami przedmiot sporu i wyjaśnia stanowiska stron, także w zakresie prawnych aspektów sporu. Gdy istnieją natomiast widoki ugodowego rozwiązania sporu lub gdy zajdzie potrzeba wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, sąd może skierować strony do mediacji. Wówczas posiedzenie odracza się do czasu jej zakończenia. Przeczytaj także: Mediacja przed rozwodem. Uwaga! Pamiętaj, że jeśli sąd wezwie Cię do udziału w postępowaniu przygotowawczym, Twoja obecność (jako strony) oraz Twojego pełnomocnika jest obowiązkowa. Czym grozi niestawiennictwo? Niestawiennictwo powoda lub jego pełnomocnika na posiedzeniu przygotowawczym nie prowadzi do umorzenia postępowania, plan rozprawy sporządza się bez udziału powoda, a ustalenia zawarte w planie rozprawy wiążą powoda w dalszym toku postępowania. Jeżeli powód bez usprawiedliwienia nie stawi się na posiedzenie przygotowawcze, sąd umarza postępowanie, rozstrzygając o kosztach jak przy cofnięciu pozwu, chyba że sprzeciwi się temu obecny na tym posiedzeniu pozwany. Jeżeli pozwany nie stawi się na posiedzenie przygotowawcze, plan rozprawy sporządza się bez jego udziału. Ustalenia zawarte w planie rozprawy wiążą pozwanego w dalszym toku postępowania. Jeżeli nie uda się rozwiązać sporu na posiedzeniu przygotowawczym, sąd wyznacza termin rozprawy. Jak zachować się w sądzie? – czyli kilka słów o tym, jak wygląda rozprawa Pierwszą czynnością, jakiej dokonuje sąd po rozpoczęciu rozprawy, jest sprawdzenie listy obecności osób wezwanych. Dodatkowo, jeśli w postępowaniu biorą udział świadkowie, ich tożsamość najpewniej zostanie zweryfikowana na podstawie dowodów osobistych. Świadkowie, którzy stawili się na przesłuchanie, zostają poproszeni o opuszczenie sali oraz są wzywani, gdy przychodzi ich kolej. Są oni bowiem przesłuchiwani indywidualnie. Wówczas przychodzi pora na rozpoczęcie faktycznej rozprawy. W pierwszej kolejności sąd prosi zazwyczaj strony o przedstawienie swoich stanowisk w sprawie. Zasadniczo sędzia prowadzący sprawę pyta również, czy w sprawie nic się nie zmieniło i czy strony mają jakieś nowe wnioski. Jeśli jest to pierwsza rozprawa, sąd pyta również strony, czy widzą możliwość wypracowania porozumienia. Następnie przechodzi się do postępowania dowodowego, w toku którego ma miejsce kolejno: informacyjne przesłuchanie stron, przesłuchanie świadków i biegłych oraz faktyczne przesłuchanie samych stron postępowania. Po zakończeniu postępowania dowodowego sąd udaje się na naradę. Po jej zakończeniu sąd ogłasza wyrok oraz uzasadnia go ustnie. Jak się ubrać? Sąd to poważna instytucja, dlatego wybierając się na rozprawę – zwłaszcza jako strona postępowania – należy ubrać odpowiedni strój, przede wszystkim czysty i elegancki. W jaki sposób zwracać się do składu sędziowskiego i pozostałych uczestników rozprawy? Być może w tej kwestii nie napiszę nic nowego, ale poradzę Ci to, co zazwyczaj mówię swoim Klientom. Obowiązują tutaj cztery najważniejsze zasady: Do składu sędziowskiego zwracamy się „Wysoki Sądzie”. Zwracając się do pełnomocników, używamy zwrotu w odpowiedniej formie, np. „Pani Mecenas”. Wstajemy w momencie, gdy zwracamy się do składu sędziowskiego oraz gdy sąd ogłasza wyrok. Nie przerywamy wypowiedzi innych. Jak zachować się w sądzie? Najważniejsze prawa i obowiązki stron Na zakończenie uważam, że warto wspomnieć o tym, aby na rozprawę zabrać ze sobą dowód osobisty, a przed wejściem na salę rozpraw wyciszyć swój telefon. Niestety nieraz zdarzyło mi się być uczestniczką sytuacji, w której rozprawę przerwał hałaśliwy dzwonek telefonu jednego z uczestników. Mimo że to może nie powód zakończenia postępowania, takich niekomfortowych sytuacji raczej warto unikać. Oczywiście podczas rozprawy ważna jest również powaga. To nie czas na błyskotliwe żarty czy okazja do „rozluźnienia atmosfery”. Na temat tego, jak należy zachować się w sądzie, mogłabym pisać jeszcze wiele. Myślę, że i tak dzisiejszy artykuł okazał się dłuższy niż zwykle. Jednak ze względu na to, że temat ten może okazać się ciekawy dla wielu osób, myślę nad jego drugą częścią. Koniecznie daj znać w komentarzu, czego jeszcze chciałbyś/chciałabyś się na ten temat dowiedzieć! Są tacy, którzy nigdy nie byli w sądzie, bo co do zasady w sądach rzadko bywamy lub nie bywamy wcale. W sądzie można występować w rożnych rolach: pozwany, powód, świadek, uczestnik, czy też oskarżony. Dlatego też, gdy musimy stanąć w sądzie (a najczęściej bywamy w sądach cywilnych i gospodarczych), pojawia się pytanie o to jak zachować się w sądzie ? Jak zwracać się do Sądu ? Jak się ubrać ? Kim jest sędzina i czy można wejść na salę rozpraw z kawą ? Jak zachować się – przed rozprawą ? Ustal w jakim charakterze występujesz w sądzie (np. powód, pozwany, świadek). Ta informacja wynika z wezwania, które otrzymałeś. Zwróć uwagę na adres sądu, sygnaturę (numer) sprawy, godzinę rozprawy oraz salę. Do sądu zabierz ze sobą wezwanie na rozprawę (zawiera wszystkie potrzebne informacje) oraz dokument tożsamości. Zaplanuj swój czas, tak żeby być pod salą chwilę przed rozprawą. WSKAZÓWKA: w większości sądów, przed wejściem odbywa się kontrola bezpieczeństwa. Zwykle nie zajmuje to wiele czasu, jednak warto to uwzględniać w planowaniu. Znajdź szatnie – jeśli jest taka potrzeba. Wycisz lub wyłącz telefon. Ustal na wokandzie (informacja zamieszczona na drzwiach sali, wskazująca w jakiej kolejności odbywają się rozprawy) czy rozprawa, na którą jesteś wezwany, odbywa się w sali jak na wezwaniu. Wokanda może być papierowa lub elektroniczna. WSKAZÓWKA: czasem w sądach zdarzają się opóźnienia. To która z rozpraw z wokandy właśnie się odbywa, rozpoznajemy po skreśleniach na niej; następna zaplanowana rozprawa to ta nieskreślona. Zdarzają się też zmiany sali, a nawet budynku. Rozprawa zaczyna się od wywołania. Wywołanie – to głośne wymienienie na korytarzu przez pracownika sądu stron sprawy oraz sygnatury sprawy. Wywołanie też może odbyć się poprzez głośnik znajdujący się w pobliżu sali. Trzeba być uważnym. WSKAZÓWKA: nie ma przepisów, mówiących o tym jak należy się ubrać do Sądu, co nie oznacza, że zasady kulturalnego zachowania nie obowiązują. Do Sądu najlepiej jest ubrać się uwzględniając tzw. powagę Sądu. Nie należy żuć gumy czy wchodzić na sale rozpraw z napojami (np. z kubkiem kawy). Jak zachować się – na rozprawie ? Jeśli reprezentowany jesteś przez prawnika, należy postępować zgodnie z jego wskazówkami. Powód, wnioskodawca siada względem prawej ręki sędziego (może to sprawić trochę kłopotu, ale pomyłka nie jest niczym poważnym). Pozwany siada odpowiednio po przeciwnej stronie. Świadek i ewentualna publiczność siada na miejscu przeznaczonym dla publiczności (zazwyczaj naprzeciwko sędziego). Do Sądu (sędziego) zwracamy się stojąc. Nie przerywamy gdy Sąd przemawia. Jeśli chcemy coś powiedzieć, zwracamy się do Sądu o pozwolenie. Do Sądu należy zwracać się „proszę Sądu” lub” Wysoki Sądzie”. Nie używa się zwrotu „pani”, „pan”. Po ustaleniu przez Sąd kto jest obecny na sali (fakt ten zostanie zaprotokołowany), zazwyczaj świadek proszony jest o opuszczenie sali i na korytarzu oczekuje na wezwanie. Powód i pozwany stosują się do wskazówek i ustaleń swoich prawników Jeśli jesteś słuchany przez Sąd (czy to jako świadek czy strona) zawsze odpowiadaj na pytania do Sądu, nawet gdy pytania zadawane są przez kogoś innego (pełnomocnika, stronę przeciwną). WAŻNE: Sędzia kieruje rozprawą, co w praktyce oznacza, iż na sali rozpraw decydujący głos ma zawsze sędzia. W przepisach nie ma rozróżnienia na płeć prowadzącego sprawę sędziego. Używane czasem słowo „sędzina” określające kobietę sędziego, odnosi się do żony sędziego. Dlatego też poprawniej jest używać określenia (jeśli już jest taka potrzeba) pani sędzia (odmiana: pani sędzia, tej pani sędzi, tę panią sędzię, tą panią sędzią, o tej pani sędzi.)

jak się zachować w sądzie